FAMILIEBOERDERIJ

In De Binnenwaard van maart 2011, hebben Bep Tukker-Rouwert Boer en Leen Ooms een interessant artikel geschreven over de Diaconie boerderij in Wijngaarden. Het artikel behandeld met name het gedeelte over de verpachting van de boerderij en landen aan de familie de Wit vanaf circa 1790. Hoe de boerderij in handen kwam van de Diaconie van de Hervormde Kerk is (nog) niet bekend.

Omdat ik al vele jaren genealogisch onderzoek doe naar mijn voorouders Stuij, heb ik veel belangstelling voor deze boerderij omdat mijn voorouders in rechte lijn ooit bewoners waren van deze boerderij in de periode voor 1790. Ik wil graag een kleine bijdrage leveren aan de geschiedenis van de boerderij uit de periode dat mijn voorouders daar woonden en werkten.

Cornelis Arienszn. Stuij en Niesje Maartensdr. Vogel woonden vanaf circa 1707 in de boerderij [bekend als de diaconie boerderij aan het Oosteinde van Wijngaarden]

Om een volledig beeld te krijgen over de samenstelling van het gezin van Cornelis en Niesje een gezinsoverzicht.

Cornelis Ariensz. Stuij is geboren in Bleskensgraaf en gedoopt aldaar op 10 november 1680. Hij is een zoon van Arie Teuniszn. En Ariaantje Cornelisdr. Stuij. Hij huwde [voor de kerk] op 10 mei 1705 te Wijngaarden met Niesje Maartensdr. Vogel, gedoopt te Wijngaarden 26 februari 1679. Zij is een dochter van Maarten Pieterszn. Vogel en Maijken Gerritsdr. Huijsman. Zij is weduwe van Adriaen Jacobszn.

Cornelis trouwde met een consent van zijn moeder [zijn vader Arie Teunis is dan al overleden]. In het register staat: Zijnde de bruydegom gesterkt met een schriftelijk consent van sijne moeder Ariaantje Cornelis Stuij en Sijne voogd Willem Teuniszn.[zijn oom] en de bruyd met hare vader Maarten Pieterszn.Vogel en zijn Ega.”

Cornelis was bouwman van beroep. Daarnaast vervulde hij tal van functies. Zo was hij Schepen/Heemraad 1712. Diaken 1713-1715. Armenmeester 1714. Ouderling 1725-1727, 1744-1746.

Kinderen uit het huwelijk van Cornelis Ariens Stuij en Niesje Maartens Vogel:

  • Arie Corneliszn. Stuij Gedoopt te Wijngaarden  17-1-1706. Overleden aldaar op 23-9-1773 te Wijngaarden. Hij huwde op 9-4-1724 in Wijngaarden met Neeltje Jansdr. Huijsman, gedoopt 22-1-1708 in Wijngaarden. Functies van Arie: Schepen/Heemraad in Wijngaarden.
  • Adriaan Corneliszn. Stuij. Gedoopt te Wijngaarden 11-9-1707. Overleden 1712 te Wijngaarden.
  • Maaijken Cornelisdr. Stuij Gedoopt 9-12-1708 te Wijngaarden Doopgetuigen: Maarten Pieterszn Vogel, Maria Maartensdr. Vogel [zuster van de moeder]. Overleden 1711. Cornelis betaald 4,- grafrechten aan de kerk in Wijngaarden.
  • Pieter Corneliszn. Stuij Gedoopt 19-1-1710 te Wijngaarden. Doopgetuigen: Maarten Pieterszn. Vogel. Overleden circa 1749 te Wijngaarden. Hij huwde te Wijngaarden op 9-1-1735 met Willempje Johannisdr. Gedoopt te Wijngaarden 17-11-1697, overleden 30-5-1772 te Wijngaarden. Functies van Pieter: Diaken 1741-1743 Wijngaarden.
  • Maaijken Cornelisdr. Stuij. Gedoopt 22-3-1711 te Wijngaarden. Doopgetuigen: Maarten Pieterszn. Vogel [grootvader] en Maria Maartensdr. Vogel [zuster van de moeder]. Zij huwde 24-1-1734 te Wijngaarden met Jacob Johanniszn. Gedoopt te Wijngaarden 10-1-1706. Doopgetuigen: Jacob Corneliszn. Cornelia Jacobsdr. [zuster van de vader]. Jacob is overleden te Wijngaarden op 18-5-1771. Functies van Jacob: Schepen/Heemraad in Wijngaarden 1752, 1753, Diaken 1750-1752, 1756 en 1758. Ouderling 1761, 1763, 1767, 1768, 1769, 1773-1775.
  • Adriana Cornelisdr. Stuij. Gedoopt 19-3-1713 te Wijngaarden. Doopgetuigen: Jan Pieterszn. en Ariaantje Cornelisdr. Stuij [overgrootmoeder]. Overleden 1713 te Wijngaarden en begraven aldaar in de kerk fl.4,-.
  • Ariaantje Cornelisdr. Stuij. Gedoopt 27-6-1714 te Wijngaarden. Doopgetuigen: Jan Pieterszn. Ariaantje Cornelisdr. Stuij. Overleden 1714 te Wijngaarden. Cornelis betaald  4,- grafrechten aan de kerk te Wijngaarden.
  • Maarten Corneliszn. Stuij. Gedoopt 17-11-1715 te Wijngaarden. Doopgetuigen: Klaas Maartenszn. Tuijtel. Maria Maartensdr. Vogel. Functies van Maarten: Waarsman 1752 Molenaarsgraaf. Armmeester 1763. Diaken 1762-1764. Hij huwde op 13-4-1748 te Bleskensgraaf met Aaltje Theunisdr. De Jong. Gedoopt 28-2-1723 te Brandwijk. Overleden 27-09-1797 te Wijngaarden. Adriana Cornelisdr. Stuij. Gedoopt op 28 februari 1717 te Wijngaarden. Getuigen bij de doop Jan Pieterszn, Boer en Ariaantje Cornelisdr. Steuij [moeder van Cornelis Arienszn. Stuij]. Overleden te Wijngaarden 1719.
  • Adriaan Corneliszn. Stuij. Gedoopt te Alblasserdam op 24-02-1717. [Doopgetuigen: Teunis Janszn. Roskam. Maria Maartensdr. Vogel]. Tweelingbroer van Adriana. Overleden voor 30 december 1783. Hij Huwde op 24-4-1740 te Wijngaarden met Adriana Dirksdr. Van den Bergh. Gedoopt 22-10-1713 te Wijngaarden en overleden na 30-12-1783 te Wijngaarden. Functies van Adriaan: Schepen/Heemraad 1747-1748.
  • Adriana Cornelisdr. Stuij. Gedoopt 22-10-1719 te Wijngaarden. Getuige Ariaantje Cornelisdr. Stuij.  Overleden 1721 te Wijngaarden. Cornelis betaald  4,- grafrechten aan de kerk van Wijngaarden
  • Fop Corneliszn. Stuij. Gedoopt 30-08-1722 te Wijngaarden. Doopgetuigen: Teunis Janszn. Roskam en Maria Maartensdr. Vogel [zuster van de moeder]

De boerderij








Verdere wetenswaardigheden over Cornelis Stuij. [Bron: Citaten Oud-Rechterlijk archief Wijngaarden en Ruijbroek 1591-1755 door J.E. Heijns †]

1709: Cornelis ontvangt op 17 december 1709 als kerkmeester arbeidsloon en materiaalkosten die hij voor de kerk heeft geleverd, totaal een bedrag van 16 stuivers.

1714: Huybert Jansz de Hoogh, wonend Streefkerck, draagt over [01.12.1714]  ten behoeve van de armen van Wijngaerden en Ruybroeck een huys ofte wooninge met een paardestal daer agter,  in Wijngaerden, ten oosten van het dorpshuys aldaer aldernaest. Een erffpagt tot 10 stv. jrl., waarvan 2/3 voor de kerck van Wijngaerden en Ruybroeck en 1/3 voor Egbert Pietersz Notemans. (Weer 35h). Den hoop 44 car. gld. Voldaen door Cornelis Aerjensz Stuy als armmeester

1714: Cornelis Arienszn. Stuij is in 1714 diaken van de kerk in Wijngaarden 1720: In 1720 ontvangt Cornelis van het kerkbestuur een bedrag van acht gulden voor het leveren van houten planken aan de kerk.1721: Voor 1,5 dag werken bij de predikant krijgt hij in 1721 1 gulden en drie stuijvers. 1725: Cornelis ontvangt voorts in 1725 van de kerk een bedrag van 1 gulden en drie stuivers, zijnde een halve dag arbeidsloon, voor het opruimen van de woning van de predikant.

1729: Dirk Janse van den Bergh, woonend Ruybroeck, ende Gerrit Cornelisse, woonend Wijngaerden, verclaren onder eede dat zij op Maandagh 1 Augusti 1729 zijn geweest ten huyze van Eeuwit Cornelisse Groenevelt, woonend Ruybroeck, waar zij o.a. mede zagen: Cornelis Ariensz Stuy (schepen) en Reyer ... , woonend Giessen Oukerck, hun welbekend; en dat Reyer jegens voorn. Cornelis Ariensz Stuy in zeer groote hevigheyt is uytgevaeren, hem telkens zijn misnoegen te kennen gevende, omdat hem het huys, staende op Wijngaerden voor den predicant aldaer soude zijn onderhuurt geworden en daerdoor genoegsaam toonde rusie te zoeken en met Stuy in tweedragt te geraken, waarbij voorn. Stuy hem doorlopende met bedaerdheyd aensprack en daerdoor tragte hem te vreden te stellen; zo is het daerop komen te gebeuren dat Reyer zijn twist met Stuy heeft affgedroncken, met sinceer versoek ende belofte ten  wedersijde, omme ingevalle zij malkanders huys quamen te passeren, zulcx niet te sullen doen, sonder terloops bij den anderen in vrindschap aan te komen. Waarna voorn. Reyer, op de vloer staende, zijn mes heeft getrocken en daermede op den voorn. Stuy sonder eenige bedreyginge is aengevallen, brengende hem daermede een snede in zijn hoed toe, van boven door den bol en rand, alsmede aen de lincker zijde van het hooft, boven en beneden het oor, mitsgaders door het oor henen, vallende den hoed welcke voors. Stuy was ophebbende, op de vloer, en looppende alsoo het bloed van desselfs aengesigt neder. Reyer heeft nog verscheyde steecken naer hem Stuy met het mes gedaen, welke hij, Stuy, met een stoel, die hij van de vloer had opgenomen, telkens heeft affgekeert.

1731: Cornelis ontvangt van de kerk van Wijngaarden in 1731 voor het snijden van riet een bedrag van 5 gulden en 5 stuijvers.

In 1995 heb ik een bezoekje gebracht aan de heer H. de Wit. Hij heeft mij de boerderij laten zien. Leuk detail is dat hij vertelde dat achter de betimmering een schouw zit met op de boezembalk onderstaande tekst. Gezien het feit dat Cornelis Stuij hier toen woonde, heeft deze zeer waarschijnlijk de tekst aangebracht.

Cornelis Stuij koopt in 1707 de boerderij met 20 morgen land voor 4000 Carolus Guldens. De boerderij en weren worden vanaf 1675 omschreven als vier naast een gelegen weren, waarvan de twee oostwaardse van outs genaamd sijn Pieter Ariense De Waardsweren, ende twee westwaartse Aart Pieterseweren

11.03.1707

Jfr. Maria van Holaert, weduwe van d’hr Jan Boer zaliger; woonend Dordregt, bijgestaen door Adriaan Boer, haare zoon, dragen over aen Cornelis Arienze Stuy, woonend Molenaersgraeff, 20 m 300 r in Wijngaerden (weer 44) in 4 verscheyde weeren, nevens malcanderen, waarvan de 2 oostwaartze van outs genaemt zijn Pieter Aert de Waarts weer, ende de 2 westwaertze Aert Pieterzene weren; yder der 4 weren 7 m (weren 42/43), daar dan uyt gaat voor zeeckere eijgenaars in Bleskensgraeff 4 m ende aen mevr. van der Steen 3 m 300 r; oost: Harmen Aelwijnssen weer, ende west: Arien Aert Lauwen weer; ende dat met de huysinge en ander daerop staend 4000 car. gld. gereet en vrij gelt, gelijck Stuy op heden aen de weduwe heeft aengetelt. De coper betaalt 40e penning 'sheeren nacoop, 't regt van de opdragt, ‘t schrijven ende zegelen van de brieven... waervan 3½m zijn van mevr. van der Steen. Aantekening: de voors. landen zijn belast met 2 renties, een van 5 stuyvers, ’t andere van 7 stuyvers 8 penningen jaarlijcks den welcke den Cooper verclaarde mede tot zijnen laste genomen te hebben bij dezen.

1730

De heer Johan de Wit bekent, voor hem en sijn schoonbroeder de heer Johan van Heijdenrijck, en voor hun erven en nakomelingen, in eenen gedurigen erffpacht verhuyrt te hebben aen Cornelis Aeryensz Stuy, bouwman, wonend onder Wijngaerden, hier aanwezig en aanvaardende, de blijvende erffpacht van 3 m 300 r in Wijngaerden in een weer van 14 m genaemt Aert Pietersz weer (w42, 43), en bij voorn. Stuy eenige tijt herwaerts in huyre gebruyckt; omme bij hem, Stuy sijne erven ende nakomelingen, gebruyckt, gebauwt, beteelt en betimmert te werden. Mits te betalen jrl. binnen Dordregt t.h.v. de uytgevers den erffpagt van 8 car. gld. s'jaers, binnen September nieuwe stijl. Bij elke verandering (van pagter) zal eenmael een dubbelde erffpagt betaald moeten worden, als erffpagtsregt is.

Boerderij en landen worden in 1773 geschift, gescheijde ende gegrontcavelt

De boerderij wordt in volle en absolute eigendom aangekaveld en aanbedeeld aan  Jacob Johanniszn. Als in huwelijk hebbende Maaijke Cornelisdr. Stuij voor drie vijfde parten en aan Willempje Johannisdr. Weduwe en geinstitueerde boedelhoudster van wijlen Pieter Corneliszn. Stuij voor een vijfde part. [Zie de akte].

Op huijden den 18 Meij 1773.

Compareerden voor ons Willem Korthals Schout, Gerrit de Koning en Dirk Roskam Scheepenen van Wijngaarden en Ruijbroek. Arij Corneliszn Stuij, ten eenre, Jacob Johanniszn. Als in huwelijk hebbende Mayken Cornelisdr. Stuij ten tweede, en Willempje Johannisdr., weduwe en geinstituleerde boedelhoudster van wijlen Pieter Corneliszn. Stuij, alle wonende in Wijngaarden ten derde zijde.

Ende verklaren sij comparanten met den anderen voor nu en ten eeuwigen dage te hebben geschift, gescheijde ende gegrontcavelt een hofsteede sijnde huijs, agterhuijs, schuur, dijk en erve, mit de nombre van omtrent tweeentwintig mergen, vierhonderd Roeden land. Alle staande en leggende in Wijngaarden voorsn. In vier naast een gelegen weren, waarvan de twee oostwaardse van outs genaamd sijn Pieter Ariense De Waardsweren, ende twee westwaartse Aart Pieterseweren.

En welke landen specialijk sijn belast met twee sijnsen, een van vijff stuijvers en een van seven stuijversagt penning sjaars soo alsden diaconie armen van Wijngaarden daarop sprekende heeft, als mede met een erfsijns van agtguldens jaarlijks als de wijdens sal dit perceel lant meede  besijnt sijn en alties blijven, van de betaling der twe sijnsen, een van vijf stuijvers en een van seven stuijvers agt penningen, als den Diaconie armen van Wijngaarden en van agt gulden erfsijns die de representatnten van de heer Johan de Witt jaarlijks daar op sprekende hebbende welke door de comparanten ten tweeder en derder zijde voor nu en altoes alleen en in t geheel voor haar rekening sal moeten worden betaalt: En is nog aan de genoemde Arie Stuiij in een lant en gelden aanbedeeld een somma van neen hondert ses en twintig Guldens vijf stuijvers, den genoemde Arie Corneliszn. Stuij bekent op het passeeren en teekenen desen uijt handen te hebben en na genoegen daarvan voldaan te sijn.

Waarteegen meede in volle en absolute eijgendom wert aangekavelt en aanbedeelt aan  Jacob Johanniszn. Als in huwelijk hebbende Maaijke Cornelisdr. Stuij voor drie vijfde parten en aan Willempje Johannisdr. Weduwe en geinstitueerde boedelhoudster van wijlen Pieter Corneliszn. Stuij voor een vijfde part. Het overige van de hier voorgenoemde hofsteede sijnde huijs, agterhuijs, schuur, dijk en erven met de nombre van omtrent agtien mergen lands, gelegen in Wijngaarden in de drie westwaartse weren waarvan twe sijn genaamt Pieter Ariense deWaartsweren en een Pieter Ariense weer.

Sullende een ijder van de comparanten hun aangecavelde huijsen, schuur, dijk, erven en landerijen besitten met sodanige vrijdommen, regten en geregtigheden alsmeede moeten betaalen sodanige verpondigen als andere gevolgen en gemeene lasten alsook ijders aanbedeelde en aangecavelde is behoorende. Enz………. En welke hofstede en landen hun comparanten ten ijder voor een vijfde part sijn opgekomen en aanbestorven uijt den boedel van hare ouders wijlen Cornelis Ariense Stuij en Neeltje Maartensdr. Vogel echteluijden. Enz.

1780

Lijst van goederen nagelaten bij wijle de weduwe van Arie Stuij met name Neeltje Herberse Huijsman overleden op 5 februari 1731 in Wijngaarden op Ruijbroek. Item de nommers van vier mergen, vier hondert Roede weij, hooij en kinnip [hennep] en griend lant gelegen in Wijn gaarden in Aart Pieterse Weer.

Dese bovenstaande goederen bij ondergetekende Adriaan [Corneliszn.] Stuij en Teunis Maartensz. Stuij mede erfgenamen van de voorschreven Neeltje Huijsman ter secretarij van Wijngaarden  aan gebragt omme naar gedane enz..

17 maart 1780

Getekend: Willem Korthals , Adriaan Corneliszn. Stuij, Jan van den Berg, Teunis Maartenszn. Stuij, Merkteken van Maarten Tuijtel

Geraadpleegde bronnen:

  • Boerderij & Erf 2003. Artikel over Oosteinde 42.
  • Notarieel archief Wijngaarden ARA Den Haag
  • Citaten Oud-Rechterlijk archief Wijngaarden en Ruijbroek door J.E. Heijns †
  • Periodiek De Binnenwaard maart 2011
  • Stuij Familiearchief [Fred Stuij]
  • Luchtfoto beschikbaar gesteld door de heer H. de Wit.