Herkomst en schrijfwijze van de achternaam Stuij

Wij hebben in Nederland uitvoerig onderzoek gedaan naar de mogelijke herkomst van de achternaam Stuij en de varianten daarop.

Wij achten het zeer aannemelijk dat de toenaam Steuij(en) een verbastering is van het het woord stuwen. Immers watermolenaar Claes Steuij(en) stuwde het water vanuit de boezem naar de rivier de Lek. Je spreekt in de volksmond over het water speuijen = spuien en/of steuijen = stuwen. In ons onderzoek kwamen we de naam Claes van de Steuij = Claes van de Stuw tegen. Deze herkomstnaam legde de basis voor de latere schrijfwijze Stuij(en).

De naamdragers Stuij gebruikte in officiële documenten de toenaam Stuij(en) veelvuldig. In 1811 werd een achternaam voor iedereen verplicht gesteld door Keizer Napoleon.

Zoals bekend zijn er op de achternaam Stuij een aantal varianten. Deze berusten in de meeste gevallen op een schrijffout bij het inschrijven van geboorten in doopboeken en/of burgerlijke stand na 1811. Vaak werd een naam op klank ingeschreven.

In de Alblasserwaard heeft men de gewoonte om voor,- en achter namen uit te spreken met een e achter de naam. Dat ging ongeveer zo: Van wie ben jij er een? Ik ben er één van Keesse of Janne, of Basse enz. Bij achternamen idem: Ik ben er één van Stuij + e = Stuije of men vergat de j en werd het Stui (op klank). Dan de schrijfwijze Stuy en Stuye.

De y wordt uit de Nederlandse woorden geband, en beperkt tot woorden van vreemde herkomst. Dat betekent ook dat de historische tweeklank ‘ei’ niet meer als ‘ey’ gespeld wordt. Voor de lange i, kiest Siegenbeek voor de versie ij, net omdat voor die verbasterde Hollandse uitspraak die dubbele i vreemd, en dus niet meer aanvaardbaar is. De tijd heeft hem gelijk gegeven: inmiddels is de klank die door de ij-spelling wordt gerepresenteerd, in het hele taalgebied een ij geworden.

Het schrijven van puntjes op de ij of van de ij zonder puntjes (y) is in ons goede landje (Nederland) altijd aanleiding geweest tot veel verwarring. Daarom kan men rustig stellen, dat hierbij van volkomen willekeur sprake is.

Het is overigens wel zo, dat het Nederlands geen y kent. de y-grèc is in onze taal vreemd en mag dus eigenlijk alleen bij vreemde woorden gebruikt worden. Aangezien de naam Stuij een goed-nederlandse naam is, verdient het voorkeur de ij te schrijven in plaats van de y. 

Het is overigens helemaal niet noodzakelijk dat Stuy uitgesproken moet worden als Stuie Immers de verandering van de y-klank in de ie-klank is een verschijnsel dat vooral in het oosten en noordoosten van ons land voorkomt. Overigens geldt dit even goed, zo niet eerder, voor de ij.
Het aardrijkskundig woordenboek plaatst de plaatsnamen met ij achter de h en die met y achter de x. Onze ij is eigenlijk een dubbelklank, nl. i en j.


Steuijen & Stuwen

Water Steuijen = Stuwen = Stuijen


Spelling Siegenbeek

Lees hier meer over de spelling Siegenbeek die de Y uit de Nederlandse woorden heeft verbannen en vasthield aan gebruik van de letter IJ.